Nguồn : HiVN Tây Tiến là tên một đơn vị bộ đội có nhiệm vụ chính là phối hợp với quân đội Lào chống lại quân đội thực dân Pháp. Chiến sĩ trong đoàn quân này phần đông là học sinh, sinh viên và thanh niên Hà Nội (như nhà thơ Quang Dũng). Đoàn quân Tây Tiến chiến đấu suốt dọc vùng biên giới Việt - Lào, trong những hoàn cảnh vô cùng gian khổ, thiếu thốn, phải đối mặt với căn bệnh sốt rét hoành hành dữ dội, nhưng họ luôn sống lạc quan và chiến đấu rất dũng cảm. Bài thơ Tây Tiến được Quang Dũng viết sau khi ông đã chuyển sang công tác ở đơn vị khác, vì vậy, bài thơ là một nỗi nhớ da diết về cuộc sống gian khổ, về kỉ niệm những đêm liên hoan, về cái âm u, hoang dã của rừng núi và in đậm nhất là nỗi nhớ người lính Tây Tiến.

 

Đề bài: Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Bài làm:

Cuộc kháng chiến chống Pháp trường kỳ gian khổ, tuy đã đi qua nhưng vẫn để lại những dấu ấn không thể phai mờ trong hồn dân tộc. Đó là điểm hội tụ của muôn triệu tấm lòng yêu nước, là môi trường thử thách tinh thần, chiến đấu ngoan cường, bất khuất của nhân dân. Cuộc kháng chiến còn làm nảy sinh biết bao hình ảnh đẹp mà đẹp nhất là hình ảnh người lính.

Bên cạnh những bài thơ nổi tiếng một thời như Đồng chí của Chính Hữu, Nhớ của Hồng Nguyên...; Tây Tiến của Quang Dũng là một thi phẩm đặc sắc nhất. Đoàn quân Tây Tiến quy tụ một lực lượng đông đảo đủ mọi tầng lớp thanh niên từ khắp phố phường Hà Nội. Có nhiều thanh niên học sinh thuộc tầng lớp trí thức tiểu tư sản vừa rời trang sách nhà trường để tham gia vào cuộc chiến đấu của dân tộc. Tất cả những con người ấy ra đi với lí tưởng chung của dân tộc là chiến đấu với mục đích “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Cái tinh thần ấy là hào khí của một thế hệ con người đã từng được phản ánh trong một bài hát thời đó:

Đoàn vệ quốc quân một lần ra đi

Nào có sá chi đâu ngày trở về

Trong đoàn người nô nức lên đường đi chiến đấu, trong hàng ngũ những thanh niên trí thức ngày hôm qua có khi là những tự vệ chiến đấu trên phố phường, chiến lũy Hà Nội, mà hôm nay đã có mặt trong đoàn quân Tây Tiến thấp thoáng xuất hiện một khuôn mặt: Quang Dũng cũng háo hức gia nhập đoàn quân Tây Tiến với một niềm say mê tuổi trẻ và một chút lãng mạn của những người thanh niên "nho sĩ quý tộc” ảnh hưởng trong Chinh phụ ngâm: “Giá nhà đeo bức chiến bào", “Gieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng mao". Cũng chính vì thế mà những thanh niên như Quang Dũng sẵn sàng chấp nhận mọi gian khổ hy sinh để chiến đấu đến ngày thắng lợi cuối cùng. Vào Tây Tiến, Quang Dũng cùng sống và chiến đấu một thời gian với đơn vị này và sau đó chuyển sang đơn vị khác. Một ngày ngồi ở Phù Lưu Chanh, Quang Dũng nhớ về những người đồng đội, về những tháng ngày chiến đấu gian nan nhưng hào hùng, nhớ từng đơn vị cũ, nhớ những con đường hành quân mà ông cùng đơn vị từng đi qua. Nỗi nhớ ấy dần lớn trong Quang Dũng, bật ra thành hai câu thơ:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi

Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi

Cuộc sống chiến đấu của Tây Tiến cùng những nơi mà đơn vị đã đi qua hẳn là những kỉ niệm hết sức sâu đậm trong tâm hồn nhà thơ. Hẳn một phần quãng đời Quang Dũng gắn bó với Tây Tiến là cuộc sống hoạt động trong vùng rừng núi. Bởi thế, nhà thơ nhớ Tây Tiến là nhớ ngay về sông Mã, nhớ về rừng núi với bao kỉ niệm vui buồn. Ấn tượng về một miền rừng núi khắc nghiệt đã để lại trong tâm hồn nhà thơ dấu ấn chẳng phai mờ. Vì thế Quang Dũng nhớ về những tháng ngày đã qua với một tình cảm yêu thương lắm nhưng chẳng biết gọi tên chính xác nỗi nhớ ấy.,”Nhớ chơi vơi!" Hai tiếng "chơi vơi” dùng ở đây thật là đắc địa, diễn tả một nỗi nhớ không có hình, không có lượng nhưng hình như rất nặng mà mênh mông đầy ắp. Cái tâm trạng nhớ ấy ta đã bắt gặp không chỉ một lần trong ca dao:

Ra về nhớ bạn chơi vơi

Hoặc:  

Nhớ ai bổi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa, như ngồi đống than

Quang Dũng lấy nỗi nhớ trong ca dao để tượng trưng thêm cho nỗi nhớ “chơi vơi" của mình thật là một chi tiết đắt! Ngay từ đầu bài thơ, ông đã miêu tả vùng rừng núi ấy, nhớ về rừng núi ấy tha thiết như thể làm cho người đọc chú ý ngay. Nhớ Tây Tiến, nhớ về sông Mã và núi rừng trùng điệp, nhớ con đường hành quân:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Con đường hành quân điệp trùng với bao khắc nghiệt, dữ dội của một vùng núi rừng biên ải. Đọc đoạn thơ, chưa cần suy ngẫm cái nội dung bên trong, chúng ta đã có thể hình dung ra cái con đường mà Quang Dũng miêu tả qua thanh luật của đoạn thơ. Kết cấu đoạn thơ cứ thanh bằng thanh trắc đan chéo nhau, trải dài ra miên man, vô tận như con đường xa thẳm khấp khiểng. Nhạc điệu êm ả, triền miên. Đoàn quân Tây Tiến đi trong lớp sương khói mờ ảo, như thực, như mộng. Thế nhưng, mỗi địa danh gắn liền với một đặc điểm của địa vật; nếu ta chỉ thử thay "Sài Khao" bằng một tên gọi khác là lớp sương huyền ảo ấy tan biến ngay. Đoàn quân Tây Tiến cất bước trên con đường xa vạn dặm, với cái trắc trở gập ghềnh của con đường. Đã "dốc lên khúc khuỷu” mà lại còn “dốc thăm thẳm" thì đúng là đến độ cao chất ngất, ngoằn ngoèo khó đi. Đã “ngàn thước lên cao” rồi lại “ngàn thước xuống”, tất cả những đặc điểm ấy diễn tả nỗi khó khăn của đoàn Tây Tiến khi hành quân. Nó có ghi lại ấn tượng về một miền rừng núi thật là dữ dội và khắc nghiệt. Quang Dũng có những cách  dùng từ rất tinh tế mà cũng hết sức tinh nghịch: núi cao chạm mây nối thành  cồn “heo hút”, và để diễn tả chiều cao của núi thì chỉ ba chữ “súng ngửi trời” là đủ đưa ta đến tuyệt đỉnh cao vời. “Súng ngửi trời” nghe thật ngộ ngĩnh. Phải chăng đó là cách gọi của lính mà Quang Dũng ghi lại với tư cách một người trong cuộc. Dù sao, qua những từ ngữ chi tiết mà cách kết cấu âm của đoạn thơ cũng đã đủ vẽ lên trước mắt ta hình ảnh một miền rừng núi mà đoàn quân Tây Tiến đã từng đi qua. Có những câu thơ dùng toàn vần băng rất hay, rất đắt:

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Sau khi “ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”, người chiến sĩ Tây Tiến như đứng trên đỉnh núi cao mà nhìn xuồng thung lũng phủ kín trong màn mưa. Những ngôi nhà như đang trôi bồng bềnh trong làn mưa trắng. Thanh bằng của từng chữ trải ra, mênh mang diễn tả cái năm mưa phủ giăng thung lũng. Rừng núi điệp trùng, ấn tượng về miền rừng núi cũng thật là khắc nghiệt và dữ dội:

Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Chỉ hai câu thơ thôi là đã gieo vào lòng người ta tất cả những sự khắc nghiệt của miền rừng núi này. Một miền núi rừng âm u với thú dữ đe dọa con người. Hai chữ Mường Hịch đi với nhau nghe nặng như chân cọp. Có một điều kì lạ là nếu ta thay địa danh này bằng hai chữ khác cũng là hai thanh bằng đi với nhau, như "Châu Thuận" chẳng hạn, thì hiệu lực câu thơ sẽ giảm sút ngay. Qua sự miêu tả của Quang Dũng, một vùng núi rừng biên ải hiện lên vơi đầy đủ sự khắc nghiệt, dữ dội của thiên nhiên. Đó là những khó khăn mà người chiến sĩ Tây Tiến phải vượt qua trên con đường hành quân. Cái trắc trở, gian lao của con đường Tây Tiến chợt làm chúng ta nhớ đến câu thơ của Lý Bạch:...

Đánh dấu bài viết để đọc cho lần sau truy cập?